Hội chứng lâm sàng
Chứng đau đầu liên quan đến tình dục là một thuật ngữ dùng để mô tả một nhóm các chứng nhức đầu liên quan đến hoạt động tình dục. Các bác sĩ lâm sàng đã xác định được ba loại đau đầu liên quan đến tình dục:
- Kiểu bùng nổ
- Kiểu âm ỉ
- Kiểu liên quan đến tư thế
Mỗi loại nhức đầu kể trên trước đây được gọi là chứng nhức đầu giao hợp lành tính, nhưng thuật ngữ này đã được thay thế bằng chứng nhức đầu liên quan đến tình dục vì chúng có thể xảy ra khi quan hệ tình dục không giao hợp. Nhìn chung, chứng đau đầu liên quan đến tình dục bao gồm một nhóm các rối loạn lành tính, nhưng một số bệnh nhân có thể bị cơn đau đầu dữ dội do xuất huyết dưới nhện cấp tính khi sinh hoạt tình dục, từ đó có thể gây nhầm lẫn trong chẩn đoán với kiểu bùng nổ lành tính của chứng đau đầu liên quan đến tình dục.
Đau đầu liên quan đến tình dục gặp ở cả hai giới như nhau và thường xuất hiện theo từng cơn cấp tính hơn là mãn tính. Hiếm khi một bệnh nhân mắc phải hải kiểu đau của chứng đau đầu liên quan đến tình lục trở lên.
Dấu hiệu và triệu chứng
Bệnh nhân có các triệu chứng khác nhau tùy thuộc vào từng kiểu đau đầu liên quan đến tình dục. Mỗi tình trạng lâm sàng được phân tích như sau.
Kiểu bùng nổ
Kiểu bùng nổ của chứng đau đầu liên quan đến tình dục là kiểu phổ biến và hay gặp nhất trong thực hành lâm sàng. Bệnh nhân thường lo sợ họ có thể đang bị đột quỵ. Họ ít để ý đến hoàn cảnh xung quanh khi cơn đau bắt đầu ập đến do đó cần đưa ra câu hỏi một cách khéo léo và để xác định chính xác bệnh sử thực tế. Kiểu bùng nổ của chứng đau đầu liên quan đến tình dục thường xuất hiện đột ngột, tức thì đạt mức đau cực đại ngay trước hoặc trong cơn cực khoái.
Cơn đau theo kiểu bùng nổ của chứng chứng đau đầu liên quan đến tình dục có cường độ dữ dội và được so sánh với cơn đau cấp tính do xuất huyết dưới nhện. Vị trí đau thường là vùng chấm, nhưng một số bệnh nhân cho rằng cơn đau này “giống như đầu bị nổ tung”. Đau thường ở cả hai bên, nhưng một số trường hợp mắc chứng đau đầu tình dục kiểu bùng nổ một bên đã được báo cáo. Cơn đau dữ dội thường kéo dài trong 10-15 phút và sau đó giảm dần. Một số bệnh nhân còn dư âm đau đầu nhẹ trong 2 ngày.
Kiểu đau âm ỉ
Kiểu đau âm ỉ của chứng đau đầu liên quan đến tình dục xuất hiện trong giai đoạn đầu của hoạt động tình dục. Kiểu nhức đầu này thường đau âm ỉ, bắt đầu ở vùng chẩm. Cơn đau lan ra cả đầu khi hoạt động tình dục tiến dần đến cực khoái và có thể đau đến đỉnh điểm lúc cực khoái. Tuy nhiên, ngược lại với kiểu bùng nổ, kiểu đau âm ỉ của chứng nhức đầu liên quan đến tình dục thường biến mất nhanh chóng sau khi đã đạt cực khoái.
Ngừng sinh hoạt tình dục thường làm biến mất kiểu nhức đầu này. Một số chuyên gia về chứng nhức đầu cho rằng kiểu âm ỉ của chứng đau đầu liên quan đến tình dục chỉ đơn giản là phiên bản nhẹ hơn của kiểu bùng nổ.
Kiểu theo tư thế
Kiểu theo tư thế của chứng đau đầu liên quan đến tình dục giống kiểu bùng nổ ở chỗ con đau xảy ra ngay trước hoặc trong cơn cục khoái. Khởi phát nhanh chóng với cường độ đau dữ dội, đạt mức cực đại ngay khi khởi phát cũng tương tự như kiểu bùng nổ. Điểm khác biệt so với kiểu bùng nổ là triệu chứng đau này tái phát bệnh nhân đứng lên, tương tự như trong đau đầu sau chọc dò màng cứng. Yếu tố tư thể trong kiểu đau này được cho rằng là do việc xuất hiện những thương tổn là những vết rách nhỏ ở màng cứng có thể xảy ra trong hoạt động tình dục quá dữ dội.
Các phương pháp điều trị và kiểm soát chính:
- Sử dụng thuốc (Cần tham khảo ý kiến bác sĩ):
- Thuốc uống trước khi quan hệ: Indomethacin hoặc các loại thuốc nhóm triptan/chống viêm khác có thể được uống khoảng 1 giờ trước khi hoạt động tình dục để ngăn ngừa đau.
- Thuốc hàng ngày (Dự phòng): Nếu đau thường xuyên, bác sĩ có thể kê toa thuốc chẹn beta (như Propranolol – Inderal, Metoprolol – Toprol-XL) hoặc chẹn kênh canxi.
- Thay đổi lối sống và hành vi:
- Giảm cường độ: Hoạt động tình dục chậm rãi, nhẹ nhàng hơn.
- Thụ động hơn: Đóng vai trò thụ động trong lúc quan hệ.
- Dừng lại khi cần thiết: Ngừng quan hệ ngay lập tức hoặc trước khi đạt cực khoái nếu cảm thấy cơn đau bắt đầu.
- Thư giãn: Chườm lạnh, nghỉ ngơi trong phòng tối và yên tĩnh.
- Điều trị Đông y:
- Day bấm các huyệt vị như: Phong trì (gáy), Thái dương, Ấn đường, Bách hội (đỉnh đầu) và Tam âm giao.
Khi nào cần đi khám ngay?
Cơn đau xảy ra lần đầu tiên, đột ngột, dữ dội (“đau đầu sét đánh”), hoặc kèm theo các triệu chứng như nôn mửa, cứng cổ, giảm thị lực, hoặc ngất xỉu.
Đa phần các cơn đau đầu này sẽ tự hết sau một thời gian, nhưng việc kiểm tra y tế là cần thiết để đảm bảo không có nguyên nhân tiềm ẩn như phình mạch não
