Trật bán phần gân mác là tình trạng gân mác di chuyển khỏi vị trí bình thường ở phía sau mắt cá ngoài, thường do tổn thương các cấu trúc giữ gân. Tình trạng này có thể gây đau mặt ngoài cổ chân, sưng nề và cảm giác khớp không vững khi vận động.
Chấn thương thường gặp ở người chơi thể thao, đặc biệt trong các hoạt động đòi hỏi đổi hướng nhanh, bật nhảy hoặc di chuyển trên địa hình không bằng phẳng. Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường giúp người bệnh tránh làm tổn thương tiến triển và hạn chế tái phát.
Gân mác là nhóm gân nằm ở phía ngoài cẳng chân và đi phía sau mắt cá ngoài. Các gân này tham gia vào quá trình kiểm soát chuyển động bàn chân, hỗ trợ ổn định cổ chân và giúp bàn chân thích nghi với địa hình khi đi lại.
Thông thường, gân mác được giữ ổn định trong rãnh phía sau xương mác nhờ các cấu trúc mô mềm, trong đó có mạc giữ gân mác trên.
Trật bán phần gân mác là cách gọi tình trạng gân dịch chuyển bất thường một phần khỏi vị trí giải phẫu bình thường. Tùy trường hợp, gân có thể trượt khỏi rãnh hoặc di chuyển bất thường khi cổ chân vận động. Tình trạng này có thể liên quan đến tổn thương mạc giữ gân, hình dạng rãnh xương hoặc sự mất ổn định của gân.
Một cú lật cổ chân mạnh, đặc biệt khi bàn chân bị xoay hoặc gập đột ngột, có thể làm tổn thương cấu trúc giữ gân mác. Khi các cấu trúc này suy yếu, gân có thể dịch chuyển khỏi vị trí bình thường.
Các môn thể thao như bóng đá, bóng rổ, cầu lông, trượt tuyết hoặc chạy địa hình đòi hỏi cổ chân liên tục thay đổi hướng và kiểm soát lực. Những động tác tăng tốc, phanh đột ngột hoặc tiếp đất sai tư thế có thể làm tăng nguy cơ chấn thương.
Mạc giữ gân mác có nhiệm vụ giữ các gân ổn định phía sau mắt cá ngoài. Khi cấu trúc này bị giãn hoặc rách, gân có thể trượt khỏi rãnh xương trong một số động tác.
Một số người có hình dạng rãnh xương mác hoặc cấu trúc mô mềm không thuận lợi cho việc giữ gân ổn định. Những đặc điểm này có thể góp phần làm tăng nguy cơ gân mác dịch chuyển bất thường.
Người từng bị bong gân cổ chân nhiều lần có thể gặp tình trạng mất ổn định khi vận động. Điều này làm tăng nguy cơ chấn thương tái diễn và có thể đi kèm các vấn đề ở hệ thống gân mác.
Các biểu hiện có thể khác nhau tùy theo mức độ tổn thương. Những dấu hiệu thường gặp gồm:
Các dấu hiệu này không đủ để khẳng định chắc chắn tình trạng trật gân mác. Bong gân mắt cá ngoài, viêm hoặc rách gân mác và những tổn thương khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào tổn thương đi kèm và mức độ mất ổn định của gân. Nếu tình trạng dịch chuyển lặp lại, người bệnh có thể bị đau kéo dài, hạn chế vận động hoặc gặp khó khăn khi quay lại thể thao.
Một số trường hợp có thể đi kèm rách gân mác hoặc tổn thương mạc giữ gân. Nếu không được đánh giá và xử trí phù hợp, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng ổn định cổ chân và làm tăng nguy cơ chấn thương tái diễn.
Vì vậy, người bệnh không nên cố tiếp tục vận động mạnh khi xuất hiện đau hoặc cảm giác gân bật bất thường ở phía ngoài mắt cá.
Bác sĩ sẽ khai thác thời điểm xuất hiện triệu chứng, cơ chế chấn thương và tiền sử bong gân cổ chân. Khi thăm khám, bác sĩ có thể đánh giá vị trí đau, tình trạng sưng và sự dịch chuyển của gân trong các động tác phù hợp.
Một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh có thể được sử dụng:
Việc lựa chọn phương pháp thăm dò phụ thuộc vào kết quả thăm khám và tình trạng cụ thể của người bệnh.
Hướng xử trí trật bán phần gân mác phụ thuộc vào mức độ tổn thương, tình trạng mất ổn định và nhu cầu vận động của người bệnh.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc bảo vệ cổ chân, hạn chế vận động gây đau, sử dụng dụng cụ cố định phù hợp và xây dựng chương trình phục hồi chức năng. Trường hợp gân mất ổn định kéo dài, tổn thương nặng hoặc tái phát nhiều lần có thể cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá để cân nhắc phương án điều trị phù hợp.
Người bệnh không nên tự cố đẩy gân về vị trí cũ hoặc thực hiện các động tác xoay, bẻ cổ chân mạnh. Nếu xuất hiện đau dữ dội, sưng nhanh, biến dạng hoặc không thể chịu lực lên chân, cần được kiểm tra y tế sớm.
Để giảm nguy cơ chấn thương và tái phát, người bệnh nên:
Đặc biệt, người từng bị trật gân mác hoặc bong gân cổ chân tái diễn nên được đánh giá độ ổn định trước khi quay lại hoạt động thể thao cường độ cao.
Nếu đau phía ngoài mắt cá kéo dài, cổ chân thường xuyên sưng hoặc xuất hiện cảm giác gân trượt khi vận động, người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân. Việc đánh giá sớm giúp phân biệt trật gân mác với bong gân, viêm gân hoặc các tổn thương khác và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.
Với bệnh lý này trước hết phải xác định được nguyên nhân gốc rễ gây ra bệnh, việc chuẩn đoán đúng bệnh rất quan trọng để tránh những đau đớn không đáng có và tiến triển nặng ở bệnh nhân
Mục tiêu điều trị bao gồm:
HTC đã thành công trong việc chữa các bệnh lý khớp chân, khôi phục chức năng vận động cho nhiều bệnh nhân nhờ đội ngũ y bác sĩ giỏi, phương pháp khoa học mang lại hiệu quả nhanh và bền vững, hệ thống trang thiết bị hiện đại, đặc biệt chi phí hợp lý chính là một điểm cộng sáng giá.
Xem thêm: Bệnh nhân nói gì về HTC
>>>Nhận ngay gói ưu đãi Khám + Chữa bệnh giá chỉ 199K (không mất thêm phụ phí)
BÀN CHÂN KHOẰM LÀ GÌ? Bàn chân khoằm (Pes Cavus) là tình trạng vòm bàn…
Viêm gân chày sau là gì? Viêm gân chày sau là một trong những vấn…
Nguyên nhân bong gân mắt cá chân và cách nhận biết Bong gân mắt cá…
Viêm gân gấp và gân duỗi là gì? Gân gấp và gân duỗi đóng vai…
Tổn thương gân duỗi bàn tay, ngón tay? Gân duỗi bàn tay và ngón tay…
Viêm khớp vùng giữa bàn chân là tình trạng tổn thương hoặc viêm tại các…