Căng cơ gân kheo là tình trạng các sợi cơ thuộc nhóm cơ gân kheo ở mặt sau đùi bị kéo giãn quá mức hoặc rách ở những mức độ khác nhau. Chấn thương này thường xảy ra khi chạy nước rút, tăng tốc, đá bóng hoặc thực hiện động tác duỗi gối kết hợp gập hông đột ngột.
Căng cơ gân kheo có thể gây đau mặt sau đùi, giảm sức mạnh chân và ảnh hưởng đến khả năng đi lại hoặc chơi thể thao. Việc đánh giá đúng mức độ tổn thương đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi.
Nhóm cơ gân kheo nằm ở mặt sau đùi, bao gồm cơ nhị đầu đùi, cơ bán gân và cơ bán màng. Nhóm cơ này có chức năng gấp gối, hỗ trợ duỗi khớp háng và kiểm soát chuyển động của chân khi chạy, nhảy hoặc đổi hướng.
Căng cơ gân kheo xảy ra khi lực tác động vượt quá khả năng chịu tải của cơ, khiến các sợi cơ bị tổn thương. Tình trạng có thể xuất hiện ở vùng bụng cơ, vị trí tiếp giáp cơ-gân hoặc phần gân gần điểm bám.
Tùy mức độ, chấn thương có thể được phân loại từ căng giãn nhẹ đến rách một phần hoặc rách hoàn toàn. Mức độ tổn thương càng lớn thì thời gian phục hồi thường càng dài.
Một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp gồm:
Chạy nước rút và tăng tốc đột ngột: Khi chạy nhanh, nhóm cơ gân kheo phải chịu lực lớn để kiểm soát chuyển động của cẳng chân, đặc biệt trong giai đoạn chân vung về phía trước và chuẩn bị tiếp đất.
Động tác đá chân mạnh: Đá bóng hoặc thực hiện động tác vung chân biên độ lớn có thể khiến cơ bị kéo giãn đột ngột.
Khởi động chưa đầy đủ: Chuyển ngay sang vận động cường độ cao khi cơ chưa thích nghi có thể làm tăng nguy cơ chấn thương.
Mệt mỏi cơ bắp: Khi cơ mệt, khả năng kiểm soát vận động và chịu tải có thể suy giảm, đặc biệt trong những buổi tập kéo dài.
Tiền sử chấn thương gân kheo: Người từng bị căng cơ gân kheo có nguy cơ tái phát cao hơn nếu chưa phục hồi đầy đủ sức mạnh và khả năng vận động.
Tăng tải tập luyện quá nhanh: Tăng đột ngột quãng đường chạy, tốc độ hoặc số buổi tập có thể khiến cơ không kịp thích nghi.
Triệu chứng thường xuất hiện ở mặt sau đùi và có thể thay đổi tùy mức độ tổn thương.
Ở trường hợp nhẹ, người bệnh có thể chỉ cảm thấy căng tức và khó chịu khi vận động. Với tổn thương nặng, cơn đau có thể xuất hiện ngay lập tức, kèm yếu chân và khó chịu lực.
Căng cơ gân kheo thường được chia thành ba mức độ:
Độ 1 – Tổn thương nhẹ: Một số sợi cơ bị kéo giãn hoặc tổn thương nhỏ. Người bệnh thường vẫn đi lại được, nhưng có cảm giác đau và giảm khả năng vận động mạnh.
Độ 2 – Tổn thương trung bình: Một phần sợi cơ bị rách, gây đau rõ hơn, có thể xuất hiện sưng bầm và giảm sức mạnh cơ. Đi lại hoặc vận động có thể gặp khó khăn.
Độ 3 – Tổn thương nặng: Cơ hoặc gân có thể bị rách hoàn toàn. Người bệnh thường đau nhiều, yếu rõ rệt và khó chịu lực. Một số trường hợp có thể xuất hiện khuyết lõm ở vùng tổn thương.
Việc xác định mức độ cần dựa trên thăm khám lâm sàng và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết.
Phần lớn các trường hợp căng cơ gân kheo có thể phục hồi bằng chương trình điều chỉnh hoạt động và tập luyện phù hợp. Tuy nhiên, chấn thương nặng hoặc không được phục hồi đầy đủ có thể gây yếu cơ kéo dài và tăng nguy cơ tái phát.
Bạn nên được đánh giá chuyên môn nếu đau dữ dội, xuất hiện bầm tím lan rộng, yếu chân rõ rệt hoặc không thể đi lại bình thường.
Đau ở vị trí cao gần mông sau một động tác mạnh cũng cần được chú ý vì có thể liên quan đến tổn thương gân gân kheo gần điểm bám vào xương ngồi.
Quá trình phục hồi nên được điều chỉnh theo mức độ tổn thương và khả năng chịu tải của cơ.
Giai đoạn đầu: Ngừng hoạt động gây đau, bảo vệ vùng tổn thương và tránh chạy nhanh, kéo giãn mạnh hoặc cố gắng tiếp tục thi đấu. Có thể chườm lạnh để giảm đau trong thời gian ngắn, với lớp vải ngăn cách để bảo vệ da.
Duy trì vận động phù hợp: Khi cơn đau giảm, người bệnh có thể bắt đầu những hoạt động nhẹ trong giới hạn chịu đựng. Không nên cố đi lại hoặc tập luyện khi đau tăng rõ rệt.
Tập phục hồi sức mạnh: Các bài tập tăng sức mạnh cơ gân kheo cần được bắt đầu ở mức phù hợp, sau đó tăng dần tải trọng theo khả năng đáp ứng.
Cải thiện khả năng kiểm soát vận động: Chương trình tập có thể bao gồm các bài tập cơ mông, cơ thân mình, thăng bằng và kiểm soát chuyển động của chân.
Tập trở lại chạy bộ: Người bệnh cần tiến triển từ đi bộ, chạy nhẹ đến tăng tốc và đổi hướng theo từng giai đoạn. Không nên quay lại thi đấu chỉ vì cơn đau đã giảm.
Vật lý trị liệu có thể hỗ trợ đánh giá mức độ tổn thương, hướng dẫn bài tập và theo dõi phản ứng của cơ trong suốt quá trình phục hồi.
Thời gian phục hồi phụ thuộc vào mức độ tổn thương, vị trí chấn thương, tiền sử tái phát và yêu cầu vận động của từng người.
Đây chỉ là các khoảng thời gian tham khảo. Không có một mốc thời gian cố định phù hợp với tất cả mọi người.
Để giảm nguy cơ chấn thương, nên:
Tại Phòng Khám HTC, người bị căng cơ gân kheo cần được đánh giá vị trí đau, sức mạnh cơ, tầm vận động và khả năng chịu lực của chân.
Dựa trên kết quả đánh giá, chương trình phục hồi có thể bao gồm vật lý trị liệu, bài tập tăng sức mạnh cơ, cải thiện khả năng kiểm soát vận động và theo dõi tiến triển theo từng giai đoạn.
Mục tiêu là giúp người bệnh từng bước lấy lại khả năng đi lại, chạy bộ và tham gia thể thao an toàn hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ tái phát.
>>>Nhận ngay gói ưu đãi Khám + Chữa bệnh giá chỉ 99K (không mất thêm phụ phí)
Hội chứng hông lóc cóc là tình trạng xuất hiện tiếng bật, lách cách hoặc…
Viêm gân cơ khép là tình trạng đau liên quan đến gân của nhóm cơ…
Đau cơ thắt lưng chậu là tình trạng đau liên quan đến nhóm cơ vùng…
Căng cơ háng là tình trạng một hoặc nhiều cơ, gân ở vùng háng bị…
Chấn thương mào chậu là gì? Mào chậu là phần bờ trên của xương cánh…
Chèn ép thần kinh bì trước là tình trạng một nhánh thần kinh cảm giác…